Zavičajni muzej Visoko dobio savremenu stalnu postavku i interaktivne sadržaje

Zašto je ovo važno za Visoko

Visoko je grad s neprekinutim slojevima naseljenosti od neolita do savremenog perioda. Na njegovoj teritoriji smjenjivale su se kulture, civilizacije i države - od preistorijskih naselja, preko srednjovjekovne bosanske državnosti, pa sve do modernog doba. Zavičajni muzej nosi upravo taj fundus: artefakte koji svjedoče ko smo, odakle smo i šta nam je ostavljeno.

Problem je bio što taj fundus do tada nije mogao biti predstavljen na način koji odgovara količini i značaju onoga što se čuva. Prostor je bio zastario, postavka ograničena, a komunikacija s posjetiocima pretežno statična. Ovim projektom Muzej je dobio savremeno opremljen prezentacijski prostor koji je omogućio da se vrijedne zbirke prikažu onako kako zaslužuju - s jasnim narativom, vizuelno snažno i tehnološki primjereno današnjem vremenu.

Šta je konkretno donijela nova postavka

Nova stalna postavka organizovana je oko savremenog muzeološkog koncepta:

• Vremenska linija - posjetilac prolazi kroz hronološki postavljenu priču o Visokom, od neolitskih tragova do savremenog doba, bez potrebe za prethodnim znanjem
• Tematske sobe - Crna, Bijela i Zlatna - svaka soba osmišljena je za doživljajno učenje; posjetilac ne samo gleda eksponate, nego ulazi u atmosferu određenog perioda ili teme
• Interaktivni sadržaji - digitalni displeji i multimedijalni vodiči za posjetioce različitih generacija i interesa, od djece školskog uzrasta do stručne publike
• Pristupačnost za osobe s invaliditetom - tekstualni i narativni vodiči prilagođeni osobama oštećenog vida i sluha, čime je Muzej postao dostupan široj zajednici
• Mobilni muzejski elementi - dizajnirani dijelovi postavke koji fizički izlaze iz zgrade na javne površine grada (trgovi, parkovi, škole), čime je Muzej aktivno ušao u svakodnevni život zajednice
• Promocija nematerijalne baštine - afirmisani su lokalni zanati: opančarstvo, čibukčarstvo, grnčarstvo i drugi zanati historijski vezani za Visoko

Šta je već urađeno - pripremljenost projekta

Projekat nije bio u fazi ideje. Dokumentaciono je bio u vrlo visokoj fazi pripremljenosti, što ga je činilo spremnim za brzu realizaciju:

• Projektno-tehnička dokumentacija je izrađena. Glavni projekat arhitekture i elektroinstalacija izradio je licencirani projektantski biro "Sinteza" d.o.o. Visoko. Ta dokumentacija je bila temelj za kvalitetnu i plansku implementaciju radova - izvođač nije ulazio u projekat naslijepo, nego po potpunom glavnom projektu
• Pribavljeno je stručno mišljenje Zavoda za zaštitu spomenika FBiH. To je bio obavezan korak jer je objekat u kojem se Muzej nalazi spomenik prve kategorije. Mišljenje je potvrdilo da je projekat usklađen sa propisima zaštite kulturno-historijskog naslijeđa - sve intervencije su poštovale autentičnost objekta i nisu narušavale njegov spomenički karakter
• Pokrenut je postupak javne nabavke. Biran je najpovoljniji izvođač, što je pokazivalo operativnu spremnost: čim je procedura bila okončana, radovi su mogli početi bez dodatnog gubljenja vremena

Nosioci aktivnosti

Realizacija je bila planirana kroz jasno definisane faze, svaka sa svojim nosiocem:

• Provođenje javne nabavke, izbor izvođača radova i stručno-tehničkog nadzora - Grad Visoko sa gradskim službama
• Implementacija projekta i izvođenje radova - izvođač radova uz nadzorni organ
• Postavljanje stalne postavke i uređenje izložbenog prostora - JU "Zavičajni muzej" Visoko i izvođač
• Promotivne aktivnosti i svečano otvaranje - Grad Visoko i JU "Zavičajni muzej" Visoko

Održivost i šire koristi

Iako se radilo o kulturno-historijskom projektu, njegove koristi su sezale daleko izvan muzejskih zidova:

• Povećanje broja posjetilaca Visokog kao destinacije, jer je savremeno interpretirana postavka postala razlog za posjetu - a ne tek nešto što se usput obiđe
• Duže zadržavanje turista u gradu, što se direktno prevodi u veću potrošnju u lokalnom ugostiteljstvu i trgovini
• Jačanje lokalnog identiteta i pozicioniranje Visokog kao centra kulturnog turizma na nivou kantona, Federacije i države
• Edukativna uloga - škole, omladinske grupe, osobe s invaliditetom i šira zajednica su dobile prostor u kojem mogu učiti o vlastitom kraju na savremen način
• Ekonomska korist za lokalno tržište - u proces implementacije uključile su se lokalne firme i zanatlije, dio sredstava je ostao u lokalnoj ekonomiji umjesto da ode eksternim izvođačima

Poruka projekta

Muzeji su se u Bosni i Hercegovini predugo doživljavali kao tihi čuvari prošlosti. Ovim projektom Zavičajni muzej Visoko je preuzeo aktivnu ulogu: otvorio se prema publici, ušao u svakodnevni život grada i povezao prošlost sa sadašnjicom.

Posjetiocima se ispričala priča, lokalnoj zajednici se vratio identitet, a zanatlijama i ugostiteljima su se otvorile nove prilike. U gradu čija historija traje koliko i civilizacija na ovom prostoru, to je bio potez koji je kasnio, ali je došao kako treba.